Blog
අනාගතය මොකක්ද? මුද්රණයද? ඩිජිටල්ද?
අපේ රටේ පාඨකයා ඇත්තටම කියවන්න තෝරන්නේ මොනවද?
මුද්රිත දේ තවමත් මුල් තැන, ඒත් ජංගම දුරකථනය හැමදේම වෙනස් කරනවා.
කොළඹ පොත් ප්රදර්ශනය පටන් ගත්ත දවස මතකද? උදේ 9 වෙද්දිම ගේට්ටුව ළඟ සෙනඟ. බෑග් එකක් කරේ දාගෙන, අතේ පොත් ලැයිස්තුවක් අරගෙන එන පොඩි ළමයි. පුතාට පොතක් තෝරලා දෙන තාත්තෙක්. කෙළවරක බංකුවක වාඩි වෙලා, අලුතින් ගත්ත පොතේ මුල් පිටුවම පෙරළන අම්මා කෙනෙක්.
ඒ දර්ශනය දැක්කම කාට හරි හිතෙයි, ලංකාවේ පොත් කියවීම මැරිලා නෑ කියලා. ඇත්තත් ඒකමයි. ඒත් ඒ සෙනඟ අතරින් එළියට ඇවිත් ටිකක් නිදහසේ හිතුවොත්, ලොකු ප්රශ්නයක් හිතට එනවා. අපි ප්රදර්ශනයේදී පොත් ගන්නවා තමයි. ඒත් ගෙදර ගියාට පස්සේ, බස් එකේදී, රෑ නින්දට යන්න කලින්, අපි ඇත්තටම කියවන්නෙ මොනවද? ඒ මොන විදියටද?
මේකට උත්තරය හොයන්න 2026 දී ලංකාවේ පාඨකයෝ 200 දෙනෙක් අතරේ පර්යේෂණයක් කළා. ඒකෙන් ආපු උත්තරය ටිකක් පුදුමයි. තාක්ෂණය කොච්චර දියුණු වුණත්, තවමත් 78.5%ක්ම කියන්නේ එයාලා කැමතිම මුද්රිත පොතට කියලා.
ඇයි එහෙම? පොතක් අතට ගත්තම එන හැඟීම ගැන ගොඩක් අය කතා කරනවා. පිටු පෙරළෙන සද්දය, අලුත් පොතක සුවඳ, කියවලා ඉවර වුණාම පොත රාක්කේ තියලා ආයෙත් ඒ දිහා බලල ලබන සතුට. ෆෝන් එකේ තිරයකින් කියවද්දි ඒක ලැබෙන්නේ නෑ කියල වැඩිහිටි පාඨකයෝ කියනවා. ඒක ඇත්ත. පොතක් කියවන එක අපේ ගොඩක් අයට පුරුද්දක් විතරක් නෙවෙයි, මතකයක්.
ඒත් කතාව එතනින් ඉවර වෙන්නේ නෑ. මොකද පරම්පරා දෙකක් අතරේ ලොකු වෙනසක් තියෙනවා.
ඔයා අවුරුදු 20ක විතර තරුණයෙක් නම්, ඔයාගේ කියවීම බොහෝ දුරට දෙමුහුන් එකක්. ඔයා උදේට බස් එකේදී ෆෝන් එකෙන් කතාවක් කියවනවා. රෑට ගෙදරදී මුද්රිත පොතක් අතට ගන්නවා. ඔයාට පහසුම දේ තමයි වැදගත්. ෆෝන් එක අතේ තියෙන නිසා, ඒකෙන් කියවන්න ලේසියි. මිලත් අඩුයි. ඕනම තැනක ඉඳගෙන කියවන්න පුළුවන්.
අවුරුදු 50ට වැඩි පාඨකයෙක් නම්, කතාව වෙනස්. එයාලා බොහෝ දුරට තාමත් මුද්රිත පොතටම ආදරෙයි. ඩිජිටල් කියවීම එයාලගෙන් බහුතරයකට එතරම් හුරු නෑ. ඒ වගේම තිරයක් දිහා වැඩි වෙලා බලන් ඉන්න එක ඇහැට අමාරුයි කියලත් එයාලා කියනවා.
ඒ නිසා අද ලංකාවේ පාඨකයා කියන්නේ එකම කෙනෙක් නෙවෙයි. දෙන්නෙක්. එක්කෙනෙක් පොතට ආදරේ කරන කෙනෙක්. අනිත් කෙනා ෆෝන් එකත් පොතත් දෙකම පාවිච්චි කරන කෙනෙක්.
එතකොට එයාල කියවන්න මොනවද තෝරන්නේ?
පළවෙනි තැන තාමත් නවකතාවට. අපි කොච්චර කාර්යබහුල වුණත්, කතාවක් අහන්න තියෙන ආසාව නැති වෙලා නෑ. ඊට පස්සේ තියෙන්නේ නොන් ෆික්ෂන් පොත්, ඒ කියන්නේ ඇත්ත ජීවිතේ ගැන, ඉතිහාසය ගැන, මිනිස්සු ගැන ලියවුණු පොත්. තුන්වෙනි තැන කෙටිකතා.
විශ්වවිද්යාල සිසුන් අතරේ කරපු සමීක්ෂණයකින් පේනවා එයාලා වැඩිපුරම කැමති යථාර්ථවාදී කතාවලට කියලා. අපේ ජීවිතේට ළඟ කතා. ඊට පස්සේ ෆැන්ටසි, අබිරහස් කතා. ඒකෙන් පේනවා තරුණ පාඨකයා හොයන්නේ පලායාමක් නෙවෙයි, තමන්ගේ ජීවිතය තේරුම් ගන්න විදියක් කියලා.
තව දෙයක් තියෙනවා. අපි හිතනවා ළමයි පොත් කියවන්නේ විභාගෙට කියලා. ඒත් ඇත්ත වෙනස්. 73%ක් කියන්නේ එයාලා කියවන්නේ විවේකය ගන්න, හිත නිදහස් කරගන්න කියලා. 62%ක් කියවන්නේ සාමාන්ය දැනුම ගන්න. ඒ කියන්නේ කියවීම තාමත් අපිට විනෝදයක්. විභාග පීඩනයෙන් පැනලා යන්න තියෙන නිදහස් ඉඩක්.
සිංහල පොත් ගැන කතා කළොත්, දැන් ලොකු වෙනසක් වෙලා තියෙනවා. කලින් වගේ සාමාන්ය ආදර කතාවලට විතරක් නෙවෙයි, දැන් සාහිත්යමය වටිනාකමක් තියෙන නවකතා වලටත්, හොඳ පරිවර්තන පොත්වලටත් ලොකු ඉල්ලුමක් තියෙනවා. මිනිස්සු දැන් හොඳ පොතක් හොයනවා. කවරේ ලස්සනට විතරක් නෙවෙයි, ඇතුළේ කතාවටත් වටිනාකමක් තියෙන පොතක්.
ඒත් අපිට තියෙන ලොකුම බාධාව තමයි භාෂාව. සිංහල, දෙමළ, ඉංග්රීසි කියන භාෂා තුනේම ලස්සන සාහිත්යයක් අපිට තියෙනවා. ඒත් අපි කියවන්නේ අපේ භාෂාව විතරයි. සිංහල කියවන කෙනා දෙමළ නවකතාවක් කියවන්නේ නෑ. දෙමළ කියවන කෙනා සිංහල කවියක් ගැන දන්නේ නෑ. මේක අපේ කියවීම හරිම පටු කරනවා.
2026 කොළඹ සාහිත්ය උළෙලේදී මේක වෙනස් කරන්න උත්සාහ කළා. භාෂා තුනටම එකම වේදිකාවක් දුන්නා. ඒක හොඳ පටන් ගැන්මක්. මොකද හොඳ කතාවකට භාෂාවක් නෑ.
අපිට තව ප්රශ්න ටිකක් තියෙනවා. ගමේ ළමයකුට හොඳ පුස්තකාලයක් හොයාගන්න අමාරුයි. නගරේ ළමයට ඒක ලේසියි. පොතක මිල වැඩියි. ඒ වගේම අපිට අපේම හොඳ ඩිජිටල් වේදිකාවක් නෑ. ගොඩක් අය පාවිච්චි කරන්නේ විදේශීය ඇප්.
ඉතින් අනාගතය මොකක්ද? මුද්රණයද, ඩිජිටල්ද?
උත්තරය තමයි දෙකම. මුද්රිත පොත නැති වෙන්නේ නෑ. ඒකට තියෙන ආදරය නැති වෙන්නේ නෑ. ඒත් ඩිජිටල් කියවීමත් නැවතිල්ලක් නැතුව ඉස්සරහට යනවා. අනාගතේ පාඨකයා තමයි දෙකම පාවිච්චි කරන කෙනා. ගෙදරදී පොත, ගමනේදී ෆෝන් එක.
ඒ නිසා මේ ලිපිය ඉවර කරන්නේ ඔයාගෙන් ප්රශ්නයක් අහලා.
ඔයා අන්තිමට විභාගෙකට නෙවෙයි, වැඩකට නෙවෙයි, හුදෙක් සතුටට පොතක් කියෙව්වේ කවද්ද? ඒ මොන විදියටද?
ඒකට ඔයා ගාව උත්තරයක් තියෙනව නම්, ඔයා තාමත් ඇත්තම පාඨකයෙක්.